ਗ਼ਜ਼ਲ

ਕਿੱਧਰ ਗਈਆਂ ਵੰਗਾਂ ਤੇ ਉਹ ਵਣਜਾਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਅੱਧ ਅਧੂਰੇ ਰੀਝਾਂ ਸੱਧਰਾਂ ਚਾਅ ਕੁਆਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਬਲਦ ਨਾਗੌਰੀ ਟੱਲੀਆਂ ਘੁੰਗਰੂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਹਾਲੀ,  

ਟਿੰਡਾਂ ਕਿੱਧਰ ਗਈਆਂ ਖੂਹ ਕਿਆਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਵੇਖੀ ਜਾਇਓ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਕਿੱਦਾਂ ਹੁੰਦਾ, 

ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ ਕੱਚੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਗਲਿਆਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਲਾਲ ਪਰਾਂਦੇ ਕੰਘੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤੇ ਸੁਰਖੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ,

ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੇ ਨਖ਼ਰੇ ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਸਾਰੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਉੱਚਾ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਹੋਵੇ ਉੱਚੀ, 

ਕੱਖਾਂ ਕਾਨੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਜੋ ਕੁੱਲੀਆਂ ਢਾਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਗ਼ਰਜ਼ਾਂ ਮਾਰੇ ਲੋਕ ਮਤਲਬੀ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਫਿਰਦੇ ਵੇਖੋ, 

ਮੋਹ ਖੋਰੇ ਮਮਤਾ ਪਰਨਾਏ ਲੋਕ ਪਿਆਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦੇ ਬਲਬ ਜਗਾ ਕੇ ਜ਼ੀਰੋ ਦਾ ਅੰਦਰ ਸੌਂਦੇ ਹਾਂ,

ਖਿੱਤੀਆਂ ਤੰਗੜ ਕੌਣ ਦੇਖਦਾ ਚੰਦ ਸਿਤਾਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

ਅੰਤਹੀਣ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਅੰਦਰ ਤੀਕਰ ਪਿਆਸ ਬਥੇਰੀ, 

ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਝੀਲਾਂ ਨਦੀਆਂ ਸਾਗ਼ਰ ਸਾਰੇ ਕਿੱਧਰ ਗਏ ?

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਕਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਰਦੇ ਨਿਰਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ, 

ਲੋਕੀਂ ਜਾਪਣ ਬਣਦੇ ਸਰਦੇ ਨਿਰਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।

 

ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਈ ਘਟਾ ਕਲੂਟੀ ਭਾਵੇਂ ਹੈ ਕੋਈ ,

ਬੱਦਲ ਨਹੀਂ ਛੜਾਕਾ ਕਰਦੇ ਨਿਰਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੀ ਕਰਜ਼ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਜਾਣਨ,

ਪਰ ਲੋਕੀਂ ਹਰਜਾਨੇ ਭਰਦੇ ਨਿਰਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।

ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਫੀ ਹੋਇਆ ਸੁਹਜ ਦਾ ਮਾਦਾ,

ਗੱਲ ਕੋਈ ਨਾ ਭੋਰਾ ਜਰਦੇ ਨਿਰਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।

ਲੀਡਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਫੌਜ 'ਚ ਭਰਤੀ,

ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਰਦੇ ਨਿਰਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਚੀਂ ਚੀਂ ਕਰਕੇ ਚਿੜੀਆਂ ਵਕਤ ਟਪਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਤੁਰਦੇ ਤੁਰਦੇ ਰਾਹੀਂਆਂ ਪੰਧ ਮੁਕਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

 

ਪੱਕੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾਣੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਖਾਣੇ,

ਘੌਲੀ ਬੰਦਿਆਂ ਝੁੱਗਾ ਚੌੜ ਕਰਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣੇ,

ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਵਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। 

ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਨੇਰ੍ਹੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟੱਕਰ ਲੈਣੀ,

ਸ਼ਾਮ ਢਲੇ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਪ ਜਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਤੀਬ ਦਿਆਂਗੇ, 

ਹਰ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਟਿਕਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਸਾਡੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਜਦ ਵੀ ਆਇਆ,

ਸੋਚਾਂ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ ਭਜਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ,

ਤਾਕਤਵਰ ਨੇ ਮਾੜੇ ਤਾਈਂ ਡਰਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਾਤਰ ਹੋ ਨਿਬੜਿਆ, 

ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਪੀਰ ਬਣਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਨਾ ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ,

ਹੁਕਮਰਾਨ ਤੋਂ ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਪਟਾ ਪਵਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਵਤਨ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਲਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ 

ਆਖਿਰ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣਾ ਤਵਾ ਲਵਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

ਢੱਠੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਜਿਹੇ ਮਿੱਤਰ ਬੇਲੀ, 

ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗ ਵਟਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਗੱਲ ਗੱਲ ਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਹਰਕਤ ਕੋਝੀ ਅਤੇ ਕਮੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਕਾਗਜ਼ ਫਾਈਲਾਂ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ, 

ਹਾਲਤ ਐਪਰ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ,

ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜਨਸ਼ੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਹੱਸਣ ਖੇਡਣ  ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,

ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੱਜਣਾ ਗਮਗੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। 

ਫਿੱਕੀ ਬਾਣੀ ਨਾ ਬੋਲੋ ਬਾਬੇ ਫ਼ੁਰਮਾਇਆ,

ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਕੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। 

ਖੈਰ ਮੁਬਾਰਕ ਹੋਵੇ ਆਓ ਸਭ ਨੂੰ ਕਹੀਏ,

ਰਸਨਾ ਐਵੇਂ ਕੌੜੀ ਕੀਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?

ਪਿਆਰ ਵਿਹੂਣੇ ਨਿਰਮੋਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?

 

ਭੁੱਖ ਗਰੀਬੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹਿਓਂ ,

ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ?

ਜਦੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਂਭਣ ਵਾਲੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਏ,

ਐਸੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? 

ਰੋਟੀ ਰੋਜ਼ੀ ਖਾਤਰ ਜੇਕਰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੀ ਛੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ, 

ਪਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਫਿਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?

 

ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸੱਚ ਬੋਲਣਗੇ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ,

ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਕ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਪਾਇਆ, 

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਐਸੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?

ਇੱਕੋ ਮੋਢਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇਗਾ,

ਮੰਝਧਾਰ ਜੋ ਡੋਬਣ ਕਿਸ਼ਤੀ ਪਤਵਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ

?

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

 ਉਹ ਤਹੱਮਲ ਸਾਫ਼ਗੋਈ ਵਲਵਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ।

ਫੁੱਲ ਕਲੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। 

ਤੇਰੇ ਦਰ ਤੇ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਰਕਿਰੀ ਉਹ ਯਾਦ ਹੈ,

ਫਿਰ ਖਲੋਤੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਾਂ ਕਾਫ਼ਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। 

ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸਾਦਗੀ ਵੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੀ ਪਈ,

ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਸੰਗ ਖੇਡ ਸੋਹਣੇ ਮਨਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। 

ਹਰ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਖੌਫ ਦੀ ਖਾਈ ਜਿਵੇਂ, 

ਉਡਦੀਆਂ ਧੂੜਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਮਖ਼ਮਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ।

ਮਾਰੂਥਲ ਚੋਂ ਲੰਘ ਆਈ ਹੈ ਪਿਆਸੀ ਆਤਮਾ, 

ਰਸਤਿਆ ਵਿੱਚ ਆਏ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਖਾਤਰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਗਵਾਇਆ ਹੈ।

ਉਹਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇ-ਇਜ਼ਤ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

ਮੈਂ ਵੀ ਹੰਭ ਹਾਰ ਕੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, 

ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤਾ ਆਪਣਿਆਂ ਉਲਝਾਇਆ ਹੈ।

ਸ਼ਾਇਦ ਚੋਣਾਂ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਹੋਣਗੀਆਂ,

ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਮੁੱਦਾ ਗਰਮਾਇਆ ਹੈ। 

ਪੌਣ ਰਸੀਲੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦਵੇ, 

ਫੁੱਲ ਤਿਤਲੀਆਂ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਹੈ।

ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਰੌਣਕ ਡਾਢੀ,

ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਰੰਗ ਰੋਗਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

ਏਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ 

ਪਰਦੇਸਾਂ ਦੀ ਚਕਾਚੌਂਧ ਭਰਮਾਇਆ ਹੈ। 

ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਦਰਦਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲ਼ਾ, 

ਹੁੰਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹਮਸਾਇਆ ਹੈ। 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

  

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਰਦ ਦੇ ਮੈਂ ਹਾਣ ਦਾ ਹਾਂ ।

ਮੈਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ।

ਗੀਟਿਆਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ,

ਖਾਕ ਐਵੇਂ ਮੋਤੀਆਂ ਲਈ ਛਾਣਦਾ ਹਾਂ।

ਜੋ ਖਰੀਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਨੂੰ ਸੀ,

ਓਹੀ ਛੱਤਰੀ ਧੁੱਪ ਵੇਲੇ ਤਾਣਦਾ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹਾਰਾਂ ਦਾ ਹਾਂ ਆਸ਼ਕ,

ਸਖ਼ਤ ਔੜਾਂ ਪਤਝੜਾਂ ਵੀ ਮਾਣਦਾ ਹਾਂ ।

ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ, 

ਔਖੇ ਪੈਂਡੇ ਵੀ ਮੁਕਾਉਣੇ ਠਾਣਦਾ ਹਾਂ ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

 ਜੇ ਮੈਂ ਭੈੜਾ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।

ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਮੇਰਾ ਧੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।

ਦਾਗ਼ੋ-ਦਾਗ਼ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ,

ਬੰਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।

ਪੱਥਰ ਜਹੀ ਤਬੀਅਤ ਹੁੰਦੀ, 

ਸ਼ਕਲੋਂ ਥੋੜਾ ਮੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।

 

ਡੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ,

ਲੱਖ ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।

ਆਕੜ ਫਾਕੜ ਜੋ ਵੀ ਕਰਦਾ,

ਉਹਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਫੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਕੌਣ ਇਹ ਜਾਣੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ?

ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨਾ ਹੈ ?

ਆਪੋ ਧਾਪੀ ਪਈ ਤਾਂ ਕਿਹੜੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਨਗੇ, 

ਰੱਬ ਹੀ ਜਾਣੇ ਓਦੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਦਮ ਭਰਨਾ ਹੈ ?

ਐਵੇਂ ਕਿਹੜੇ ਵਹਿਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹੋ ਜਾਨੂੰ, 

ਵਕਤ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿਸ ਡੁੱਬਣਾ ਕਿਸ ਤਰਨਾ ਹੈ ?

ਆਪਣੀ ਹਾਊਮੇ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਪਾਓ,

ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕਿਹੜੀ ਰੁੱਤੇ ਕਦ ਮਰਨਾ ਹੈ ?

ਭਾਵੇਂ ਲੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ,  

ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਆਖਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ?

(ਬਲਜੀ

ਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਰੁੱਤ ਕਰੁੱਤ ਦੀ ਆਖਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ 

ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਡੂੰਘਾ ਲਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ।

ਗਮ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

 

ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਹਰਿਆਲੀ ਮਿਲੀ ਨਾ ,

ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਟਕਿਆ ਜੋ ਅੱਥਰੂ ਮੁੱਦਤ ਤੋਂ ਸੀ, 

ਆਈ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਤਾਂ ਉਹ ਵਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ।

ਰੁੱਤਾਂ ਨੇ ਹਨ ਢਾਹੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਬੇਰੁਖੀਆਂ,

ਕੱਚਾ ਘਰ ਸੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲੱਗਿਆ ਏਦਾਂ ਸੀ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ ਉਹਦੇ ਬਿਨ, 

ਫਿਰ ਵੀ ਲੰਮੀ ਦਿਲ ਜੁਦਾਈ ਸਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ।

ਏਥੇ ਲੱਖਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਨੇ, 

ਸਾਡਾ ਬਾਬਾ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਰੱਬ ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਇਆ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ 

ਮਮਤਾ ਮੂਰਤ ਸਾਬਤ ਘੜ ਕੇ ਠੰਢੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ 

ਆਏ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਬੰਦੇ ਕਰਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਧੰਦੇ 

ਸ਼ੀਤਲ ਹਿਰਦੇ ਕਲਮਾਂ ਵਾਲੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ 

ਜਿਹੜੇ ਭਾਅ ਵੀ ਮਿਲੇ ਮੁਹੱਬਤ ਉਹ ਨਹੀਂ ਘਾਟੇਵੰਦਾ ਸੌਦਾ 

ਸੱਜਣ ਬੇਲੀ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ 

ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਤੰਦਾਂ ਆਈਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਡੋਰੇ ਪਾਏ 

ਤਾਏ ਚਾਚੇ ਭੂਆ ਭੈਣਾਂ ਭਾਈ ਘੱਲੇ ਬਾਹਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ

ਝੱਖੜ 'ਨ੍ਹੇਰੀ ਪਤਝੜ ਆਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਪੈਣ ਫੁਹਾਰਾਂ 

ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਆਈ ਨਾਲੇ ਸਾਉਣ ਘਟਾਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ 

ਰੀਝਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ਖ਼ਾਮ ਖ਼ਿਆਲੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਖ਼ਲਕਤ ਸਾਰੀ 

ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੇ ਪੰਨੇ ਕਰਕੇ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ

ਤਪਦੀ ਉਮਰੇ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦਿਲ ਦਾ ਮਾਲਕ 

ਤਾਹੀਂ ਤਾਂ ਬਲਜੀਤ ਲਈ ਉਸ ਕੂਲੀਆਂ ਕੂਲੀਆਂ 'ਵਾਵਾਂ ਘੱਲੀਆਂ 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

 ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਏਧਰ ਓਧਰ ਵਕਤ ਟਪਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਮੇਰੇ ਜੋ ਹਮਦਰਦ ਬਣੇ ਹਨ 

ਓਹਨਾ ਦੇ ਵੀ ਰਾਜ਼ ਸੁਣਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਫੁੱਲਾਂ ਨੇ ਖਿੜ੍ਹਨਾ, ਪੱਕਣਾ,ਕਿਰ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ 

ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਉਹ ਦਰਦ ਗਿਣਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਮਹਿਬੂਬ ਜਹੇ ਬੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ 

ਆਓ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਰ ਜਾਂਦੀ ਉਹ ਰੇਤਾ ਵਾਂਗੂੰ 

ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਬਣਤ ਬਣਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਸੁਰਗ ਨਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਛਲਾਵਾ

ਸਭ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਰੋਜ ਡਰਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਿਰਖ ਇਕੱਲਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ 

ਚੜ੍ਹਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਾਵਾਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

 

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਪੌਣ ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਰਤ ਰੰਗੀਲੀ ਤੇ ਸ਼ੀਤਲ ਜਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਝਰਨੇ ਪਰਬਤ ਜੀਵ ਜਨੌਰੇ ਤੇ ਹਰਿਆਵਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਧੁੰਦਲੇ ਮੌਸਮ ਗੰਧਲੇ ਰਸਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਰਗਾ ਜੀਵਨ 

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਉਹ ਨਿਰਛਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਖੂਨ ਖ਼ਰਾਬਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਸਿਖਰਾਂ ਤੀਕਰ 

ਹਰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਲੰਘਦਾ ਪਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਗਲਤਾਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 

ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਦਾ ਖੱਦਰ ਤੇ ਢਾਕੇ ਦੀ ਮਲਮਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਦਰਦ ਅਵੱਲੜੇ ਸੜ ਜਾਣੇ ਹਨ ਸਿਵਿਆਂ ਅੰਦਰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ 

ਸਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਡੋਰ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਲਚਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਪਾਗਲ ਹੋਈ ਭੱਜੀ ਫਿਰਦੀ ਏਦਾਂ ਖ਼ਲਕਤ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅੰਦਰ 

ਸਾਦ ਮੁਰਾਦੇ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਗਡੰਡੀ ਨਿਰਮਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

ਵਰਤ ਵਰਤ ਕੇ ਸਾਧਨ ਸਾਰੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਾਇਆ

ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ ਤਾਹੀਂ ਜਲਥਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ?

ਅੱਗੇ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ?

 

ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਬੰਦ-ਖਲਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ, 

ਦਫ਼ਤਰ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ?

ਵੀਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਯੂਰਪ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ ਹੋ, 

ਐਥੇ ਹੀ ਸਰਦਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ?

ਡੇਰੇ ਡੂਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੈਠੋ,

ਲੈ ਕੇ ਲੰਬੜਦਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ?

ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ,  

ਬਣ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ?

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਸੱਟਾਂ ਫੇਟਾਂ ਰਗੜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਥੇਰੇ ਨੇ 

ਬਹੁਤੇ ਸਾਰੇ ਆਪ ਸਹੇੜੇ ਮੇਰੇ ਨੇ

ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਪਾਣੀ-ਪੌਣ ਅਤੇ ਬੈਸੰਤਰ 

ਸਭ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ ਨੇ

ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਵੇਖੋ ਕੁਦਰਤ ਕਾਦਰ ਦੀ 

ਸਾਡੇ ਸਾਹਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਰੰਗ ਬਖੇਰੇ ਨੇ

ਕਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਪਰਦੇ ਓਹਲੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੈ 

ਬਾਹਰ ਸੋਹਣਾ ਚਾਨਣ ਧੁੱਪ ਬਨੇਰੇ ਨੇ

ਡਟਿਆ ਰਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ 

ਸਭਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਵਡੇਰੇ ਨੇ

ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਰੱਜ ਕੇ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ 

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਵੇਰੇ ਨੇ 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਹੱਡੀਂ ਬੀਤੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ 

ਲੋਕੀਂ ਮਨ ਤੇ ਬੋਝ ਕਿਵੇਂ ਐਨਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਜੀਣਾ ਜਿਹੜੇ ਘਬਰਾ ਜਾਣ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕੋਲੋਂ  

ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਮੌਸਮ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਜਾਮ ਸਦਾ ਹੀ 

ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ ਵਸਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਗਾਹਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਛੱਡ ਕੇ ਖੁਦਗਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਨੇਕ ਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਏਥੇ ਵੀ 

ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਦੀਵੇ ਦਿਲ ਦੀ ਮਮਟੀ ਤੇ ਧਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਓਦੋਂ ਰੂਹ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਮਿੱਤਰ 

ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਉਹ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਕੱਚੇ ਵਿਹੜੇ ਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 

ਰੌਣਕਾਂ ਲੱਗਦੇ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 

ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਹੈ ਕਰੀਂ ਪਰਵਾਸ ਭਾਵੇਂ 

ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਪਰ ਗਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 

ਹੇਰਵਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਮੁੱਕੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ 

ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਰਵਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 

ਪੁਰਖਿਆਂ ਆਬਾਦ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਦੇ 

ਰੱਕੜਾਂ ਤੇ ਬੰਜਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ

ਚੀਰਿਆ ਪੰਜਾਬ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ 

ਤਿੱਖੇ ਤੱਤੇ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 

ਗ਼ਰਜ਼ਾਂ ਲਈ ਗੱਦਾਰ ਜਿਹੜੇ ਹੋ ਗਏ 

ਐਸੇ ਝੂਠੇ ਰਹਿਬਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ 

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

 ੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱੱ

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ।

ਜੇਕਰ ਤੱਕੀਏ ਦੁਨੀਆ ਨੇਕ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ।

 

ਉਤੋਂ ਉਤੋਂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਸਾਡਾ ਹੈ ,

ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੀ ਸਾਡੀ ਯਾਰੀ ਸ਼ਾਹਾਂ ਨਾਲ।

ਆਖਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬੇੜੀ ਉਸਦੀ ਡੁਬੇਗੀ, 

ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਤੀ ਬਣਦੀ ਨਹੀਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨਾਲ।

ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿਲਣੀ ਓਦੋਂ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, 

ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਨਾਤਾ ਰਾਹਾਂ ਨਾਲ।

ਹਾਰਨ ਦਾ ਡਰ ਪੂਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, 

ਲੜੀਏ ਜਦੋਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੂੜ ਗਵਾਹਾਂ ਨਾਲ।

ਬਰਕਤ ਉਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਜੋ ਕਰੀਏ ,

ਬੋਹੜਾਂ ਜਹੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ।

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਤੇਰੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਤੂੰ ਹੈਂ ਮੇਰਾ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਚੰਗਾ ਮਾੜਾ ਮੂੰਹ ਦੇ ਉੱਤੇ ਆਖ ਦਿਨੈਂ 

ਐਸੀਆਂ ਬੇਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਆਵੇਂ ਜਾਵੇਂ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਤੂੰ 

ਤੇਰੀਆਂ ਇਹ ਝਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਕਾਹਤੋਂ ਛੱਡੇਂ ਤੀਰ ਸਿੱਧੇ ਅੰਬਰਾਂ ਨੂੰ  

ਲਾ ਰਿਹੈਂ ਜੋ ਟਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਬੰਦ ਹੋਏ ਬੂਹਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵੀ ਹੈ 

ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਤਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਤੱਕਦਾ ਹਾਂ ਸੁੰਨਿਆਂ ਮੈਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ 

ਰੁੱਸ ਬੈਠੇ ਸਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਦੌਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦਾ 

ਵਿਹਲੇ ਫਿਰਦੇ ਡਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ?

(ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ)